Jak zbudować zespół idealny?

Kto lokomotywą, kto myślicielem, a kto realizatorem? - role zespołowe wg Belbina

Budując zespół zadaniowy, jego menedżer powinien wziąć pod uwagę nie tylko umiejętności i zasób wiedzy poszczególnych osób, ale i ich predyspozycje do odgrywania ról, które powinny ujawnić się podczas wykonywania zadania. Aby wspomniane role, czyli społecznie określone wzorce zachowania były “użyteczne”, należy pamiętać również o celach, jakie stawiane są przed grupą. W związku z tym, […]

role zespołowe 3

Budując zespół zadaniowy, jego menedżer powinien wziąć pod uwagę nie tylko umiejętności i zasób wiedzy poszczególnych osób, ale i ich predyspozycje do odgrywania ról, które powinny ujawnić się podczas wykonywania zadania. Aby wspomniane role, czyli społecznie określone wzorce zachowania były “użyteczne”, należy pamiętać również o celach, jakie stawiane są przed grupą.

W związku z tym, że role zespołowe podejmowane w zespole zadaniowym zależą zarówno od czynników osobistych (takich jak wartości, postawy, motywacje, zdolności, osobowość czy nawyki), jak i od warunków określonych przez zadanie i pozycję zajmowaną w firmie, pewne role jesteśmy skłonni podejmować spontanicznie, inne powinny być nam zlecone. Zadaniem szefa zespołu jest umiejętny rozdział ról, tak aby wszyscy robili to, co potrafią i to, co do nich należy. To on rozpoznaje predyspozycje, przekazuje zadania i instruuje, w jaki sposób je wykonać.

Zespół zadaniowy, jest jak orkiestra, której harmonijne współbrzmienie zależy od każdego z jej członków

Raymond Meredith Belbin, brytyjski naukowiec, który swoimi badaniami zrewolucjonizował podejście do zagadnienia pracy zespołowej, wyróżnił osiem podstawowych ról koniecznych do skutecznego działania zespołu. Według niego tylko zespół z pełnym wachlarzem zachowań prezentujących poszczególne role jest w stanie zapewnić dużą skuteczność i powodzenie danego projektu.

role zespołowe 6

Kogo potrzebuje orkiestra, aby wygrywana przez nią melodia nie tylko grała równo i pod kreskę, ale została nagrodzona owacjami na stojąco?

  • Koordynator

Przewodniczy zespołowi, koordynuje jego wysiłki dla osiągnięcia celu, utrzymuje dyscyplinę pracy, ustala priorytety, podsumowuje oraz podejmuje główne decyzje.  Jego mocne strony to: dążenie do celu, entuzjazm, ufność i opanowanie.

  • Lokomotywa

Jest siłą napędową zespołu. Gotowy do podejmowania wszelkich wyzwań, wprowadza element współzawodnictwa i ożywienia, wspiera wszelkie pomysły i stara się wprowadzać je w czyn. Jest przebojowy i stale aktywny. Jest ponad konfliktami interpersonalnymi w zespole, najczęściej jest jego najbardziej aktywną częścią.

  • Poszukiwacz źródeł

Optymistycznie nastawiony, jego zadaniem jest dostarczanie zespołowi nowych pomysłów i idei, nawiązywanie kontaktów z otoczeniem w celu poszukiwania nowości. I rzeczywiście – jest w tym bezkonkurencyjny, potrzebne informacje wykopie choćby “spod ziemi”. Dzięki improwizacji i prowokacji pobudza on także członków grupy do znajdowania nowych możliwości.

  • Dusza zespołu

Spokojny, wspiera emocjonalnie zespół, reaguje na potrzeby jego członków, łagodzi konflikty. Zwykle – dla dobra wszystkich – wykonuje “czarną robotę”, jednoczy grupę i dba o ducha pracy zespołowej. Najlepiej wie, co się dzieje “emocjonalnie” w grupie.

  • Myśliciel

Jest Edisonem i MacGyverem zespołu, autorem mnóstwa pomysłów. Dzięki oryginalnym i bezkompromisowym ideom wybiega stale naprzód, przecierając nowe szlaki i pobudzając resztę zespołu do fantazjowania i twórczego podejścia.

  • Krytyk wartościowy

Racjonalista, stale na zimno ocenia pracę zespołu i sonduje możliwe konsekwencje kolejnych pomysłów. Czuje się odpowiedzialny za grupę i dlatego – dzięki konstruktywnej krytyce – powstrzymuje ją od pracy nad nierealnymi pomysłami.

  • Realizator

Praktyk i organizator, na nim spoczywa zadanie przekładania idei zespołu na realia firmy, to on konkretyzuje pomysły i ukierunkowuje je na wyznaczone cele, utrzymując tym samym dyscyplinę pracy.

  • Skrupulatny wykonawca

Sceptyk i krytyk, w pomysłach zawsze doszukuje się niedociągnięć, co umożliwia ich dopracowanie i uszczegółowienie. Dba o przestrzeganie procedur, porządek i utrzymywanie odpowiedniego rytmu pracy.

role zespołowe1

Zdaniem Belbina, podejmowanie tych ról jest nawykowe i spontaniczne i zależy od naszych preferencji osobowościowych

Każdy z nas w sytuacjach zadaniowych częściej podejmuje pewne role niż inne. Istnieją także takie wzorce zachowań, których charakterystyki są sprzeczne z naszym charakterem – w efekcie tych ról nie podejmujemy lub podejmujemy je nieudolnie. Teoria ról zespołowych, pozwala kierującemu grupą na świadome dobieranie odpowiednich osób do jej składu. Warto podkreślić, jak szkodliwe jest “przerabianie”, czyli nadawanie roli wbrew predyspozycjom: na przykład przydzielanie funkcji Skrupulatnego Wykonawcy komuś z naturą Lokomotywy. Takie zamiany rodzą frustrację nie tylko “przerobionego”, zabijając naturalną moc w nim tkwiącą, ale i “przerabiającego”, na próżno wypatrującego efektów pracy zespołu.

Nie ma ról ‚dobrych’ lub ‚złych’

Wszystkie są niezbędne w harmonijnym funkcjonowaniu zespołu, a brak jednej z nich rodzi niedostatki w obszarze reprezentowanego przez nią talentu. 8 ról nie oznacza oczywiście konieczność budowania zespołów jedynie ośmioosobowych. W rzeczywistości jedna osoba reprezentuje sobą kombinację kilku ról, a występowanie którejś w “czystej formie” nie jest częstym zjawiskiem. Dlatego też istotne jest odnalezienie ról w osobach, a nie przydzielenie ich na zasadzie obowiązkowego rozdania 8 kart z talii.

Dziś takie podejście oparte na wyławianiu mocnych i słabych stron nosi nazwę nurtu zarządzania talentami

Pisał o tym min. Tom Rath w “Strengths Fider”. A jednym z pierwszych, który zwrócił uwagę na bezsens praktyk zmuszających pracowników do mozolnej pracy nad obszarami, do których brak im predyspozycji, był Peter Drucker, badacz procesów organizacji i zarządzania w korporacji. Podkreślał, iż droga od predyspozycji do talentu jest stosunkowo prosta i krótka, zaś bez warunków wrodzonych możliwy jest do osiągnięcia poziom przyzwoity (w najlepszym przypadku), bez szans na mistrzostwo i wielki sukces.

role zespołowe1

PS. Odpowiedź na pytanie, które role zespołowe są najbliższe twojej naturze, ułatwiają skonstruowane zgodnie z teorią Belbina kwestionariusze do samooceny.